Fćrsluflokkur: Vísindi og frćđi

Ţannig sleppur ţú viđ sumarpláguna

frjókorn

 

 

 

 

 

 

 

 

  Eins skemmtilegt og sumariđ getur veriđ ţá fylgja ţví einnig ókostir.  Ekki margir.  Ađeins örfáir.  Sá versti er frjókornaofnćmi.  Verra er ađ ţeim fjölgar stöđugt sem ţjást af ţessu ofnćmi - eins og flestum öđrum ofnćmum.  Margir vita ekki af ţessu.  Ţeir skilgreina einkennin sem flensu.  Tala um bölvađa sumarflensuna.  Sífellda nefrennsliđ, rauđ augu,  sćrindi í hálsi, hnerri...

  Góđu fréttirnar eru ţćr ađ auđveldlega má verjast frjókornunum.  Međal annars ţannig:

- Forđist garđslátt og heyvinnu.

- Halda sig sem mest innandyra.

- Loka öllum gluggum rćkilega.

- Ekki ţerra ţvott utandyra. 

- Fjarlćgja öll gólfteppi úr húsinu.

- Losa sig viđ alla lođfeldi.

- Skúra öll gólf daglega.

- Ryksuga sófasett og önnur húsgögn sem mögulega geta hýst frjókorn.

- Vera međ sólgleraugu.  Einkum ţar sem hćtta er á sólarljósi.

- Fara í sturtu eđa bađ fyrir háttinn.  Mikilvćgt ađ ţvo hár og skegg rćkilega.

- Skola nasir og augu međ léttsöltuđu vatni.

- Vera međ súrefnisgrímu utandyra.

súrefni


Saltiđ er saklaust

  Löngum hefur fólk stađiđ í ţeirri barnslegu trú ađ salt sé bölvađur óţverri.  Saltur matur framkalli yfirgengilegan ţorsta.  Margir kannast viđ ţetta af eigin raun:  Hafa snćtt heldur betur saltan mat og uppskoriđ óstöđvandi ţorsta - međ tilheyrandi ţambi á allskonar vökva.

  Á börum liggur iđulega frammi ókeypis snakk í skál.  Fyrst og fremst brimsaltar hnetur.  Ţetta er gildra.  Viđskiptavinurinn maular hneturnar.  Ţćr framkalla ţorsta sem skilar sér í bráđaţorsta.  Lausnin er ađ ţamba nokkra kalda međ hrađi.

  Í framhjáhlaupi:  Hneturnar í skálinni eru löđrandi í bakteríum eftir ađ ótal óhreinar lúkur hafa káfađ áfergjulega á ţeim.

  Nú hefur fengist niđurstađa í merkilegri rannsókn á salti.  Sú var framkvćmd af evrópskum og amerískum vísindastofnunum á áhrifum salts á geimfara.  Ţátttakendum í rannsókninni var skipt í tvo hópa.  Annar lifđi um langan tíma á saltskertu fćđi.  Hinn á venjulegu fćđi ţar sem salt var ekki skoriđ viđ nögl.

  Í ljós kom ađ síđarnefndi hópurinn sótti mun síđur í vökva en hinn.  Ţetta hefur eitthvađ ađ gera međ starfsemi nýrnanna.  Segiđi svo ađ nýrun séu óţörf.  

salt  


N-Kórea smíđar herflugvél úr spýtum

  Norđur-Kórea er um flest vanţróađ ríki.  Ţar er ţó öflugur her.  Hann er í stöđugri framţróun á tćknisviđi.  En fer fetiđ.  Til áratuga hefur fjórđungur allra eldflaugaskota mistekist.  Eldflaugin lyppast niđur á fyrst metrunum.  

  Sá sem ber höfuđábyrgđ á eldflaugasmíđinni hverju sinni lćrir aldrei neitt af mistökunum.  Hann hverfur.   

  Metnađur ráđamanna í N-Kóreu á hernađarsviđi er mikill.  Mönnum dettur margt sniđugt í hug.  Nýjasta uppátćkiđ er ađ smíđa herflugvélar úr timbri.  Ţćr sjást ekki á radar.  Ţar međ getur n-kóreski herinn flogiđ ađ vild um svćđi óvina án ţess ađ nokkur fatti ţađ.  

  Ađferđin er einföld en seinvirk og kallar á mikla vandvirkni.  Hún felst í ţví ađ flugvélum sem heita Antonov An-2 er umbreytt.  Hćgt og bítandi er hverjum einum og einasta málmhluta skipt út fyrir nákvćmlega eins hluti úr timbri.

 

 kimmi


Frjósemi í Fćreyjum

  Til ađ viđhalda íslensku ţjóđinni ţurfa hverjir tveir einstaklingar ađ eignast tvö börn ađ međaltali.  Vandamáliđ er ađ Íslendingar eru hćttir ađ fjölga sér ađ ţessu marki.  Ţjóđin viđheldur sér ekki.  Margir vita ekki einu sinni hvernig á ađ búa til börn.  Halda ađ storkurinn komi međ ţau alveg upp úr ţurru. 

  Ţessu er ólíkt fariđ í Fćreyjum.  Ţar veit fólk allt um ţetta.  Til gagns og gaman eru Fćreyingar frjósamasta ţjóđ í Evrópu.  Fyrir örfáum árum voru ţeir 48 ţúsund.  Svo urđu ţeir 49 ţúsund.  Í síđustu viku náđu ţeir yfir 50 ţúsund manna múrinn.  Ţrátt fyrir ađ töluvert sé um ţađ ađ Fćreyingar í framhaldsnámi erlendis snúi ekki aftur heim.

  Frjósemin í Fćreyjum er ekki bundin viđ mannfólkiđ.  Algengt er ađ fćreyskar kindur séu ţrílembur eđa meir.  Ţess eru meira ađ segja nýleg dćmi ađ kindur beri allt upp í sjö lömbum í einum rykk - án ţess ađ blása úr nös.  Sem er gott. Fćreyskt lambakjöt er svo bragđgott.  Ekkert kjöt í heimi bragđast eins vel sem skerpukjöt.

fćreyskar kindurskerpikjöt  

 

.


Bílalúgunnar á BSÍ er sárt saknađ

  Allir - eđa nćstum ţví allir - sem hafa veriđ á nćturdjamminu á höfuđborgarsvćđinu kannast viđ bílalúguna á BSÍ.  Ţar mynduđust langar rađir af leigubílum međ blindfulla en svanga farţega.  Ţeir urđu allra manna hamingjusamastir í kjölfar kaupa á köldum sviđakjamma.  Á hátíđisdögum var splćst í kalda kótelettu.  Ţá var stćll á liđinu.  Ţađ var ćvintýraljómi yfir bílalúgunni.  

  Eitt sinn ađ kvöldi var ég staddur inni í veitingasal BSÍ.  Ţá bar ađ ungt par.  Sennilega um 17 - 18 ára.  Ţađ var auđsjáanlega ekki daglegir kúnnar.  Gekk hćgt um og skođađi alla hluti hátt og lágt.  Ađ lokum kom stelpan auga á stóran matseđil upp viđ loft.  Hún kallađi til stráksins:  "Eigum viđ ađ fá okkur hamborgara?"

  Strákurinn svarađi:  "Viđ skulum frekar fá okkur hamborgara í bílalúgunni hérna rétt hjá."

  "Viltu frekar borđa úti í bíl?" spurđi stelpan undrandi.  

  "Já, borgararnir í lúgunni eru miklu betri," útskýrđi stráksi.

  Stelpan benti honum á ađ ţetta vćru sömu hamborgararnir.  Hann hélt nú ekki.  Sagđi ađ lúgan vćri allt önnur sjoppa og á allt öđrum stađ í húsinu.  Hvorugt gaf sig uns drengurinn gengur út.  Sennilega til ađ sjá betur stađsetningu lúgunnar.  Eftir skamma stund kemur hann aftur inn og kallar til afgreiđsludömu:  "Eru nokkuđ seldir sömu hamborgarar hér og í bílalúgunni?"

  Hún upplýsti:  "Ţetta er sama eldhúsiđ og sömu hamborgararnir."

  Strákurinn varđ afar undrandi en skömmustulegur og tautađi:  "Skrýtiđ,  mér hefur alltaf ţótt borgararnir í lúgunni vera miklu meira djúsí.

    


mbl.is Bílalúgunni á BSÍ lokađ
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ástćđulaust ađ veikjast eđa deyja af völdum svitalyktareyđis

brjóstkrabbamein

  Fólk veikist af völdum svitalyktareyđis.  Fólk deyr af völdum svitalyktareyđis.  Ţađ er óţarfi.  Hefđbundinn svitalyktareyđir er óţverri.  Hann inniheldur álklóríđ.  Ţađ fer inn í svitaholurnar og gerir ţćr óvirkar í skamma stund.  Svitalyktareyđir inniheldur líka lyktarefni og spíra.  Lyktarefniđ getur veriđ ertandi fyrir viđkvćma handkrikahúđ.  Sérstaklega ef hár eru rökuđ burt.  Spírinn ţurrkar húđina.  

  Handakrikinn er einn af helstu hreinsunarleiđum líkamans.  Út um svitaholur hans losar líkaminn sig viđ ýmis óćskileg eiturefni.  Ţegar ţessi hreinsunarleiđ er gerđ óvirk brýtur líkaminn sér nýja hreinsunarleiđ.  Ţađ veldur bólum á baki og áreiti á viđkvćma eitla í brjóstum.  Afleiđingin getur leitt til brjóstakrabbameins.    

  Heppilegasta verkfćriđ til varnar svitalykt er alnáttúrulegur saltkristall.  Honum er strokiđ um blautan handakrika.  Bleytan leysir upp steinefnablöndu sem kemur í veg fyrir ađ lyktarbakteríur kvikni.  Fólk svitnar eftir sem áđur en ţađ er lyktarlaus sviti.     

  Áríđandi er ađ saltkristallinn sé merktur aluminium frír.  Fjöldi deo-kristala á markađnum er álmengađur.

  Deo-kristalar fást út um allt.  Álfríir fást í Austurbćjarapóteki, Reykjavíkurapóteki og Urđarapóteki og eflaust víđar.

deo


mbl.is Lést af völdum svitalyktareyđis
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Horfđi á fótinn lengjast

  Ţessa dagana kryddar danskur kraftaverkapredikari tilveru Fćreyinga.  Hann heitir Hans Berntsen og fer eins og stormsveipur um eyjarnar međ fyrirbćnir og kraftaverk.  Fréttamađurinn Snorri Brend segir á Fésbók frá heimsókn sinni til predikarans á ţriđjudaginn.  Sá greindi ţegar í stađ ađ annar fóturinn vćri nokkrum cm styttri en hinn.  Ţađ kallađi á bćn og kraftaverk.  

  Svo bćnheitur var Hans ađ Snorri horfđi međ eigin augum á fótinn lengjast um 4 cm.  Síđan hefur hann sofiđ vćrar um nćtur en í langan tíma.  Áđur hafđi hann ekki hugmynd um ađ fćturnir vćru mislangir.  

.


Af hverju páskaegg strax eftir jól?

  Mörgum var illilega brugđiđ á dögunum ţegar fullorđinn mađur gekk í skrokk á páskaeggjum í verslun vestur á Seltjarnarnesi.  Ekki vegna ofbeldisins.  Ţađ er alvanalegt ađ páskaegg séu mölbrotin.  Ekki síst á Seltjarnarnesi.  Viđbrögđin beindust fyrst og fremst ađ ţví ađ páskaegg vćru komin í verslanir mörgum mörgum vikum fyrir frjósemishátíđina.

  Fólk var hneykslađ.  Jafnvel reitt.  Ađallega samt undrandi.  Ótal spurningar vöknuđu.  Vangaveltur teygđu verulega á athugasemdaţráđum viđ Fésbókarfćrslur og blogg.  

  Ég kannađi máliđ.  Snéri mér eldsnöggt og fumlaust ađ afgreiđsludömu í matvöruverslun.  Yfirheyrđi hana frá öllum hliđum.  Hún mćlti:

  Ţađ er ágćt sala í páskaeggjum ţetta langt fyrir páska.  Verslanir eru ađ mćta eftirspurn.  Páskaegg eru vinsćl tćkifćrisgjöf.  Ţau eru ekki til sölu nćstu níu til tíu mánuđi eftir páska.  Mjög algengt er ađ fólk grípi međ sér páskaegg til útlanda.  Ţá er veriđ ađ gleđja ţarlenda ćttingja og vini međ íslensku páskaeggi.  Íslensku páskaeggin eru miklu veglegri og betri en útlend.  Útlend páskaegg eru ađeins á stćrđ viđ hćnuegg.  Ţau eru ekkert skreytt.  Bara pökkuđ inn í mislitan álpappír.  

  Ţví má bćta viđ ađ víđa erlendis er súkkulađikanínum hampađ sem frjósemistákni umfram súkkulađiegg.  Ţćr eru ekkert merkilegri.  Ađ vísu súkkulađimeiri og fallegri fyrir augađ.  Komast ţó ekki međ tćrnar ţar sem glćsileg íslensk páskaegg hafa hćlana.

páskaeggPáskaegg opiđeaster-egg-hunt páskakanína     


Manneskjan er vanţroskuđ fram ađ ţrítugu

  Lengi hefur veriđ skrafađ um ađ unglingur taki ekki út fullan ţroska fyrr en átján ára.  Reyndar má hann aka eins og ljón ári fyrr.  Engu ađ síđur fćr hann ekki sjálfrćđi fyrr en átján ára.  Ţrátt fyrir ţađ er honum forbođiđ ađ kaupa áfengi.

  Samkvćmt tímaritinu Neuron hafa nýjar rannsóknir í Harvard háskóla leitt í ljós ađ heilinn er ekki fullţroskađur fyrr en í 30 ára afmćlinu.  Ţetta getur veriđ skýring á ţví hvers vegna margir ţráast viđ ađ flytja úr foreldrahúsi fyrr en ţetta.  Vanţroskinn lýtur ađ ţáttum eins og einbeitingu, athyglisgáfu, ákvarđanatöku, varkárni.  Ţetta er ástćđan fyrir ţví ađ fyrir ţrítugt er mađurinn glanni;  tekur lífshćttulegar áhćttur.  Finnst hann vera ódauđlegur.  Komist upp međ nćstum ţví allt.  

  Ţetta er líka ástćđan fyrir ţví ađ vandrćđagemsar vaxa upp úr glćpahneigđ međ aldrinum. Hlutfallslega miklu fćrri yfir ţrítugt stunda innbrot, bílaţjófnađ og ţess háttar.  Ábyrgđarlausustu einstaklingar breytast í ráđvanda og yfirvegađa manneskju á fertugsaldri.

 


Af hverju allur ţessi saltaustur?

  Í gćr var sprengjudagur.  Ţá var sprengt sem aldrei fyrr í Vađlaheiđargöngum.  Landsmenn fögnuđu međ ţví ađ sötra hnausţykka baunasúpu ásamt ţví ađ japla á saltkjöti, kartöflum og rófum eđa gulrótum.  Í útvarpsauglýsingum hljómađi:  "Saltskert saltkjöt, sama bragđ!" og "Helmingi minna salt, óbreytt bragđ!"

  Getur ţetta stađist?  Eru ađrir kjötsalar - ađrir en ţeir sem auglýstu - ađ bruđla međ salt algjörlega ađ óţörfu?  Ţarf ađeins helming af ţví saltmagni sem áđur var notađ til ađ ná fram nákvćmlega sama bragđi?  Er ţađ af ţví ađ margir eru hćttir ađ nota götusalt (iđnađarsalt) í matinn?

  Hver sem skýringin er ţá grunar mig ađ margir geti tekiđ undir óvćntan fróđleiksmola nćringarfrćđings Landlćknisembćttisins:  "Saltkjöt er í eđli sínu mjög saltrík vara."

saltsaltkjöt og baunir 

  


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband