Fćrsluflokkur: Vísindi og frćđi

Ţú getur lengt ćviskeiđiđ um fimm ár

  Skemmtileg tilviljun.  Ég var ađ passa yndislegu barnabörnin.  Í hamingjuvímunni á eftir rakst ég á grein í tímaritinu Evolution and Human Behaviour.  Í henni greinir frá yfirgripsmikilli rannsókn sem var unnin af fimm háskólum í Ţýskalandi, Sviss og Ástralíu.  Úrtakiđ var 500 manns á aldrinum frá 70 og upp úr.  

  Niđurstöđur rannsóknarinnar leiddi í ljós ađ fólk sem passar barnabörn lifir ađ međaltali fimm árum lengur en ađrir.  Taliđ er ađ bođefniđ oxytocin hafi eitthvađ međ ţetta ađ gera.  Ţađ er kallađ vćntumţykju-hormóniđ.  Heilinn framleiđir aukaskammt af ţví ţegar litiđ er eftir barnabörnunum.

  Eins er taliđ ađ pössunin ţýđi mikilvćgi ţess ađ gamalt fólk hafi eitthvađ fyrir stafni.  Finni til ábyrgđar, geri áćtlanir, skipuleggi sig og eigi glađar stundir.

  Svona er einfalt og ánćgjulegt ađ lengja lífiđ um fimm ár.  Ţetta er enn ein ástćđan fyrir ţví ađ virkja vistmenn elliheimila til barnagćslu.  

   


Ástćđan fyrir skökku brosi

  Stundum er haft á orđi ađ hinn eđa ţessi hafi brosađ út í annađ (munnvikiđ).  Eđa glott út í annađ.  Leikarinn Bessi heitinn Bjarnason kunni ţá list ađ brosa (og hlćja) međ annarri hliđ andlitsins en vera grafalvarlegur á hinni hliđinni.  Ţá fór ţađ eftir ţví hvoru megin fólk stóđ viđ hann hvernig ţađ međtók orđ hans;  hvort hann vćri ađ grínast eđa tala í alvöru.    

  Ýmsir tónlistarmenn eru ţekktir af ţví ađ brosa út í annađ.  Til ađ mynda Bítillinn George heitinn Harrison,  Sid heitinn Vicious og Billy Idol.  

  Fram til ţessa var lífseig kenning um ađ skakkt bros vćri afleiđing lítillar fćđingarţyngdar,  svo sem vegna fyrirburafćđingar.

  Nú hefur bandarísk rannsókn kollvarpađ ţessu og komist ađ annarri niđurstöđu.  Hún byggir á margra ára skođun á hátt í 7000 manns.  Í ljós kom ađ skakkt bros er afleiđing langvarandi streitu og taugaálags fyrstu ćviárin.  Einkum eru ţađ fyrstu 3 árin sem móta ţannig tannstöđu og vöđvahreyfingar andlitsins ađ útkoman verđur skakkt bros.

  Annađ mál er hvađ veldur ungum börnum svona mikilli streitu?  Heimilisátök?  Öskur og rifrildi?  Óreglulegir svefn- og matartímar?  Diskómúsík?  

skakkt brosskakkt bros askakkt bors b  


Bensínsvindliđ

  Margir kaupa eldsneyti á bílinn sinn hjá Kaupfélagi Garđahrepps - heildverslun.  Bensínlítrinn ţar er ađ minnsta kosti 11 kr. lćgri en á nćst ódýrustu bensínstöđvum.  Dćlt á tóman 35 lítra tank er sparnađurinn 385 kr.  Munar um minna.  Annađ hefur vakiđ athygli margra:  Bensíniđ er ekki einungis ódýrast heldur miklu kröftugra og endingarbetra.  

  Fjöldinn hefur upplýst og skipst á reynslusögum á Fésbók, tísti og víđar.  Gamlar kraftlitlar druslur breytast í tryllitćki sem reykspóla af minnsta tilefni.  Rólegheitabílstjórar sem voru vanir ađ dóla á 80 kílómetra hrađa á ţjóđvegum eiga nú í basli međ ađ halda hrađanum undir 100 km.  

  Einn sem átti erindi úr Reykjavík til Sauđárkróks var vanur ađ komast á einum tanki norđur.  Ţađ smellpassađi svo snyrtilega ađ hann renndi ćtíđ á síđasta lítranum upp ađ bensíndćlu Ábćjar.  Ţar keypti hann pylsu af Gunnari Braga.  Nú brá svo viđ ađ međ bensín frá KG á tanknum var nóg eftir ţegar hann nálgađist Varmahlíđ.  Hann beygđi ţví til hćgri og linnti ekki látum fyrr en viđ Glerártorg á Akureyri.  Samt gutlađi enn í tanknum.

  Hvernig má ţetta vera?  KG kaupir bensíniđ frá Skeljungi.  

  Skýringin liggur í ţví ađ Skeljungur (eins og Neinn og Olís) ţynnir sitt bensín međ etanóli á stöđvunum.  Ţetta er gert í kyrrţey.  Ţetta er leyndarmál.  Hitt er annađ mál ađ Costco blandar saman viđ sitt bensín efni frá Lubisol.  Ţsđ hreinsar og smyr vélina.     

 

     

   


Ný og spennandi bók um myglusvepp

  Skagfirski garđyrkjufrćđingurinn,  rithöfundurinn og söngvaskáldiđ Steinn Kárason hefur sent frá sér nýja bók.  Sú heitir ţví áhugaverđa nafni "Martröđ međ myglusvepp".  Í henni eru einkenni greind, upplýst um heppilegar bataleiđir og viđrađ hvernig ţetta snýr ađ lögum og réttindum og eitthvađ svoleiđis.

  Frekari upplýsingar um bókina má finna međ ţví ađ smella HÉR 

bokarkapa_mygla-210x300  


Ţannig sleppur ţú viđ sumarpláguna

frjókorn

 

 

 

 

 

 

 

 

  Eins skemmtilegt og sumariđ getur veriđ ţá fylgja ţví einnig ókostir.  Ekki margir.  Ađeins örfáir.  Sá versti er frjókornaofnćmi.  Verra er ađ ţeim fjölgar stöđugt sem ţjást af ţessu ofnćmi - eins og flestum öđrum ofnćmum.  Margir vita ekki af ţessu.  Ţeir skilgreina einkennin sem flensu.  Tala um bölvađa sumarflensuna.  Sífellda nefrennsliđ, rauđ augu,  sćrindi í hálsi, hnerri...

  Góđu fréttirnar eru ţćr ađ auđveldlega má verjast frjókornunum.  Međal annars ţannig:

- Forđist garđslátt og heyvinnu.

- Halda sig sem mest innandyra.

- Loka öllum gluggum rćkilega.

- Ekki ţerra ţvott utandyra. 

- Fjarlćgja öll gólfteppi úr húsinu.

- Losa sig viđ alla lođfeldi.

- Skúra öll gólf daglega.

- Ryksuga sófasett og önnur húsgögn sem mögulega geta hýst frjókorn.

- Vera međ sólgleraugu.  Einkum ţar sem hćtta er á sólarljósi.

- Fara í sturtu eđa bađ fyrir háttinn.  Mikilvćgt ađ ţvo hár og skegg rćkilega.

- Skola nasir og augu međ léttsöltuđu vatni.

- Vera međ súrefnisgrímu utandyra.

súrefni


Saltiđ er saklaust

  Löngum hefur fólk stađiđ í ţeirri barnslegu trú ađ salt sé bölvađur óţverri.  Saltur matur framkalli yfirgengilegan ţorsta.  Margir kannast viđ ţetta af eigin raun:  Hafa snćtt heldur betur saltan mat og uppskoriđ óstöđvandi ţorsta - međ tilheyrandi ţambi á allskonar vökva.

  Á börum liggur iđulega frammi ókeypis snakk í skál.  Fyrst og fremst brimsaltar hnetur.  Ţetta er gildra.  Viđskiptavinurinn maular hneturnar.  Ţćr framkalla ţorsta sem skilar sér í bráđaţorsta.  Lausnin er ađ ţamba nokkra kalda međ hrađi.

  Í framhjáhlaupi:  Hneturnar í skálinni eru löđrandi í bakteríum eftir ađ ótal óhreinar lúkur hafa káfađ áfergjulega á ţeim.

  Nú hefur fengist niđurstađa í merkilegri rannsókn á salti.  Sú var framkvćmd af evrópskum og amerískum vísindastofnunum á áhrifum salts á geimfara.  Ţátttakendum í rannsókninni var skipt í tvo hópa.  Annar lifđi um langan tíma á saltskertu fćđi.  Hinn á venjulegu fćđi ţar sem salt var ekki skoriđ viđ nögl.

  Í ljós kom ađ síđarnefndi hópurinn sótti mun síđur í vökva en hinn.  Ţetta hefur eitthvađ ađ gera međ starfsemi nýrnanna.  Segiđi svo ađ nýrun séu óţörf.  

salt  


N-Kórea smíđar herflugvél úr spýtum

  Norđur-Kórea er um flest vanţróađ ríki.  Ţar er ţó öflugur her.  Hann er í stöđugri framţróun á tćknisviđi.  En fer fetiđ.  Til áratuga hefur fjórđungur allra eldflaugaskota mistekist.  Eldflaugin lyppast niđur á fyrst metrunum.  

  Sá sem ber höfuđábyrgđ á eldflaugasmíđinni hverju sinni lćrir aldrei neitt af mistökunum.  Hann hverfur.   

  Metnađur ráđamanna í N-Kóreu á hernađarsviđi er mikill.  Mönnum dettur margt sniđugt í hug.  Nýjasta uppátćkiđ er ađ smíđa herflugvélar úr timbri.  Ţćr sjást ekki á radar.  Ţar međ getur n-kóreski herinn flogiđ ađ vild um svćđi óvina án ţess ađ nokkur fatti ţađ.  

  Ađferđin er einföld en seinvirk og kallar á mikla vandvirkni.  Hún felst í ţví ađ flugvélum sem heita Antonov An-2 er umbreytt.  Hćgt og bítandi er hverjum einum og einasta málmhluta skipt út fyrir nákvćmlega eins hluti úr timbri.

 

 kimmi


Frjósemi í Fćreyjum

  Til ađ viđhalda íslensku ţjóđinni ţurfa hverjir tveir einstaklingar ađ eignast tvö börn ađ međaltali.  Vandamáliđ er ađ Íslendingar eru hćttir ađ fjölga sér ađ ţessu marki.  Ţjóđin viđheldur sér ekki.  Margir vita ekki einu sinni hvernig á ađ búa til börn.  Halda ađ storkurinn komi međ ţau alveg upp úr ţurru. 

  Ţessu er ólíkt fariđ í Fćreyjum.  Ţar veit fólk allt um ţetta.  Til gagns og gaman eru Fćreyingar frjósamasta ţjóđ í Evrópu.  Fyrir örfáum árum voru ţeir 48 ţúsund.  Svo urđu ţeir 49 ţúsund.  Í síđustu viku náđu ţeir yfir 50 ţúsund manna múrinn.  Ţrátt fyrir ađ töluvert sé um ţađ ađ Fćreyingar í framhaldsnámi erlendis snúi ekki aftur heim.

  Frjósemin í Fćreyjum er ekki bundin viđ mannfólkiđ.  Algengt er ađ fćreyskar kindur séu ţrílembur eđa meir.  Ţess eru meira ađ segja nýleg dćmi ađ kindur beri allt upp í sjö lömbum í einum rykk - án ţess ađ blása úr nös.  Sem er gott. Fćreyskt lambakjöt er svo bragđgott.  Ekkert kjöt í heimi bragđast eins vel sem skerpukjöt.

fćreyskar kindurskerpikjöt  

 

.


Bílalúgunnar á BSÍ er sárt saknađ

  Allir - eđa nćstum ţví allir - sem hafa veriđ á nćturdjamminu á höfuđborgarsvćđinu kannast viđ bílalúguna á BSÍ.  Ţar mynduđust langar rađir af leigubílum međ blindfulla en svanga farţega.  Ţeir urđu allra manna hamingjusamastir í kjölfar kaupa á köldum sviđakjamma.  Á hátíđisdögum var splćst í kalda kótelettu.  Ţá var stćll á liđinu.  Ţađ var ćvintýraljómi yfir bílalúgunni.  

  Eitt sinn ađ kvöldi var ég staddur inni í veitingasal BSÍ.  Ţá bar ađ ungt par.  Sennilega um 17 - 18 ára.  Ţađ var auđsjáanlega ekki daglegir kúnnar.  Gekk hćgt um og skođađi alla hluti hátt og lágt.  Ađ lokum kom stelpan auga á stóran matseđil upp viđ loft.  Hún kallađi til stráksins:  "Eigum viđ ađ fá okkur hamborgara?"

  Strákurinn svarađi:  "Viđ skulum frekar fá okkur hamborgara í bílalúgunni hérna rétt hjá."

  "Viltu frekar borđa úti í bíl?" spurđi stelpan undrandi.  

  "Já, borgararnir í lúgunni eru miklu betri," útskýrđi stráksi.

  Stelpan benti honum á ađ ţetta vćru sömu hamborgararnir.  Hann hélt nú ekki.  Sagđi ađ lúgan vćri allt önnur sjoppa og á allt öđrum stađ í húsinu.  Hvorugt gaf sig uns drengurinn gengur út.  Sennilega til ađ sjá betur stađsetningu lúgunnar.  Eftir skamma stund kemur hann aftur inn og kallar til afgreiđsludömu:  "Eru nokkuđ seldir sömu hamborgarar hér og í bílalúgunni?"

  Hún upplýsti:  "Ţetta er sama eldhúsiđ og sömu hamborgararnir."

  Strákurinn varđ afar undrandi en skömmustulegur og tautađi:  "Skrýtiđ,  mér hefur alltaf ţótt borgararnir í lúgunni vera miklu meira djúsí.

    


mbl.is Bílalúgunni á BSÍ lokađ
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ástćđulaust ađ veikjast eđa deyja af völdum svitalyktareyđis

brjóstkrabbamein

  Fólk veikist af völdum svitalyktareyđis.  Fólk deyr af völdum svitalyktareyđis.  Ţađ er óţarfi.  Hefđbundinn svitalyktareyđir er óţverri.  Hann inniheldur álklóríđ.  Ţađ fer inn í svitaholurnar og gerir ţćr óvirkar í skamma stund.  Svitalyktareyđir inniheldur líka lyktarefni og spíra.  Lyktarefniđ getur veriđ ertandi fyrir viđkvćma handkrikahúđ.  Sérstaklega ef hár eru rökuđ burt.  Spírinn ţurrkar húđina.  

  Handakrikinn er einn af helstu hreinsunarleiđum líkamans.  Út um svitaholur hans losar líkaminn sig viđ ýmis óćskileg eiturefni.  Ţegar ţessi hreinsunarleiđ er gerđ óvirk brýtur líkaminn sér nýja hreinsunarleiđ.  Ţađ veldur bólum á baki og áreiti á viđkvćma eitla í brjóstum.  Afleiđingin getur leitt til brjóstakrabbameins.    

  Heppilegasta verkfćriđ til varnar svitalykt er alnáttúrulegur saltkristall.  Honum er strokiđ um blautan handakrika.  Bleytan leysir upp steinefnablöndu sem kemur í veg fyrir ađ lyktarbakteríur kvikni.  Fólk svitnar eftir sem áđur en ţađ er lyktarlaus sviti.     

  Áríđandi er ađ saltkristallinn sé merktur aluminium frír.  Fjöldi deo-kristala á markađnum er álmengađur.

  Deo-kristalar fást út um allt.  Álfríir fást í Austurbćjarapóteki, Reykjavíkurapóteki og Urđarapóteki og eflaust víđar.

deo


mbl.is Lést af völdum svitalyktareyđis
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband