Fćrsluflokkur: Heilbrigđismál

Tćmdi úr kampavínsglösum í flösku

  Rússneskur mađur sat grandalaus í flugvél á leiđ til Dubai.  Farţegar keyptu sér kampavín í glösum.  Eins og gengur.  Ţađ er hressandi ađ súpa á kćldu freyđandi kampavíni í hitamollu á langri flugleiđ.  Ţegar flugţjónar síđar söfnuđu saman rusli var eitthvađ um ađ kampavínsglösin hefđu ekki veriđ tćmd í botn.  

  Rússanum til nokkurrar undrunar sá hann flugţjón aftast í vélinni hella leifunum úr glösunum í kampavínsflöskur.  Ţađ er til fyrirmyndar.  Sóun á mat og drykk er böl.

  

 


Ţú getur lengt ćviskeiđiđ um fimm ár

  Skemmtileg tilviljun.  Ég var ađ passa yndislegu barnabörnin.  Í hamingjuvímunni á eftir rakst ég á grein í tímaritinu Evolution and Human Behaviour.  Í henni greinir frá yfirgripsmikilli rannsókn sem var unnin af fimm háskólum í Ţýskalandi, Sviss og Ástralíu.  Úrtakiđ var 500 manns á aldrinum frá 70 og upp úr.  

  Niđurstöđur rannsóknarinnar leiddi í ljós ađ fólk sem passar barnabörn lifir ađ međaltali fimm árum lengur en ađrir.  Taliđ er ađ bođefniđ oxytocin hafi eitthvađ međ ţetta ađ gera.  Ţađ er kallađ vćntumţykju-hormóniđ.  Heilinn framleiđir aukaskammt af ţví ţegar litiđ er eftir barnabörnunum.

  Eins er taliđ ađ pössunin ţýđi mikilvćgi ţess ađ gamalt fólk hafi eitthvađ fyrir stafni.  Finni til ábyrgđar, geri áćtlanir, skipuleggi sig og eigi glađar stundir.

  Svona er einfalt og ánćgjulegt ađ lengja lífiđ um fimm ár.  Ţetta er enn ein ástćđan fyrir ţví ađ virkja vistmenn elliheimila til barnagćslu.  

   


Ástćđan fyrir skökku brosi

  Stundum er haft á orđi ađ hinn eđa ţessi hafi brosađ út í annađ (munnvikiđ).  Eđa glott út í annađ.  Leikarinn Bessi heitinn Bjarnason kunni ţá list ađ brosa (og hlćja) međ annarri hliđ andlitsins en vera grafalvarlegur á hinni hliđinni.  Ţá fór ţađ eftir ţví hvoru megin fólk stóđ viđ hann hvernig ţađ međtók orđ hans;  hvort hann vćri ađ grínast eđa tala í alvöru.    

  Ýmsir tónlistarmenn eru ţekktir af ţví ađ brosa út í annađ.  Til ađ mynda Bítillinn George heitinn Harrison,  Sid heitinn Vicious og Billy Idol.  

  Fram til ţessa var lífseig kenning um ađ skakkt bros vćri afleiđing lítillar fćđingarţyngdar,  svo sem vegna fyrirburafćđingar.

  Nú hefur bandarísk rannsókn kollvarpađ ţessu og komist ađ annarri niđurstöđu.  Hún byggir á margra ára skođun á hátt í 7000 manns.  Í ljós kom ađ skakkt bros er afleiđing langvarandi streitu og taugaálags fyrstu ćviárin.  Einkum eru ţađ fyrstu 3 árin sem móta ţannig tannstöđu og vöđvahreyfingar andlitsins ađ útkoman verđur skakkt bros.

  Annađ mál er hvađ veldur ungum börnum svona mikilli streitu?  Heimilisátök?  Öskur og rifrildi?  Óreglulegir svefn- og matartímar?  Diskómúsík?  

skakkt brosskakkt bros askakkt bors b  


Undarlegt hćnuegg

  Međalţyngd á hćnueggi er 63 grömm.  Sum eru örlítiđ ţyngri.  Önnur örlítiđ léttari.   Norskum tómstundaeggjabónda brá heldur betur í brún ţegar hann fann risaegg í hreiđri innan um nokkur venjuleg.  Vigtun á ţví sýndi 168 grömm.  Hátt í ţreföld ţyngd venjulegs eggs.

  Bóndinn veit ekki hver af hans 16 hćnum var svona stórtćk.  Grunur lék á ađ í ţađ minnsta tvćr rauđur vćru í egginu.  Viđ skođun kom í ljós ađ svo var.  Ekki nóg međ ţađ.  Heilt egg var innan í risaegginu.  

 Ţó ađ ótrúlegt sé ţá er ţetta ekki ţyngsta norska hćnueggiđ.  1993 vóg eitt 210 grömm!

Egg_04egg  


Ný og spennandi bók um myglusvepp

  Skagfirski garđyrkjufrćđingurinn,  rithöfundurinn og söngvaskáldiđ Steinn Kárason hefur sent frá sér nýja bók.  Sú heitir ţví áhugaverđa nafni "Martröđ međ myglusvepp".  Í henni eru einkenni greind, upplýst um heppilegar bataleiđir og viđrađ hvernig ţetta snýr ađ lögum og réttindum og eitthvađ svoleiđis.

  Frekari upplýsingar um bókina má finna međ ţví ađ smella HÉR 

bokarkapa_mygla-210x300  


Burt međ próf úr skólakerfinu!

  Stöđluđ próf,  tekin í einangrun og tímaţröng,  eru stórgölluđ ađferđ til ađ meta árangur nemenda í skóla.  Ţau eru til skammar.  Einar Steingrímsson, stćrđfrćđingur, fćrir góđ rök fyrir ţessu í spjalli í útvarpsţćttinum frábćra Harmageddon á X-inu.  Á ţađ má og á ađ hlusta á međ ţví ađ smella HÉR.  Ég vil bćta ţví viđ ađ svona próf eiga stóran ţátt í ţví ađ mörg ungmenni ţróa međ sér ţunglyndi sem háir ţeim alla ćvi.  Prófkvíđinn hellist yfir ţau mörgum dögum fyrir próf.  Veldur ţeim andvökunóttum heilu og hálfu vikurnar,  lystarleysi,  magakveisu og höfuđverki.  Ţau fá ljótuna og  ofskynjanir.  Hakka í sig örvandi efnum til ađ geta lesiđ sem mest undir pressunni.   

 Prófin bera ađ stórum hluta ábyrgđ á fjölda fíkniefnaneytenda sem hefđu aldrei byrjađ ađ neyta ţessara efna án prófpressu.  Prófin bera einnig ađ stórum hluta ábyrgđ á fjölda fólks sem bilast undir prófpressunni og geggjast.  Geđdeildir eru fullar af nemendum sem "lásu yfir sig".  

  Prófin neyđa grandvaralaus og fram ađ ţví heiđarleg ungmenni til óheiđarleika.  Ég tala af reynslu.  Í grunnskóla kom ég mér upp ýmsum ađferđum til ađ svindla á prófi.  Á skömmum tíma varđ ţađ vani.  Sparađi tíma.  

  Uppáhaldsađferđin var ađ velja sćti viđ hliđ góđs og hrekklauss námsmanns.  Ţegar hann var nánast búinn ađ skrifa upp sín svör ţá beiđ ég eftir ađ umsjónarkennarinn liti í átt frá mér.  Ţá skaut ég međ löngutöng af ţumli litlu broti af töflukrít á töfluna fyrir aftan kennarann.  Ósjálfráđ viđbrögđ hans voru ađ líta á töfluna.  Á ţví sek-broti skipti ég um prófblađ viđ sessunautinn - sem ćtíđ varđ undrandi.  Eftir ađ hafa punktađ niđur hjá mér svör hans endurtók ég krítartrixiđ til ađ skipta aftur á blöđum.

  Nokkrar ađrar ađferđir notađi ég til hátíđarbrigđa.  Ein var ađ brjótast inn í kennarastofu nóttina fyrir próf og taka ljósrit af prófinu.  Systursonur minn notađi síđar sömu ađferđ en gleymdi frumritinu í ljósritunarvélinni.  Allt komst upp.  

  Ađ öđru leyti hafa prófsvindl sjaldnast háđ nokkurri manneskju.  Ţvert á móti.  Ţau örva hugmyndaflug og útsjónarsemi.  Utan ţeirra eru próf bölvaldur í skólastarfi.

     


Göngugarpar gefa heldur betur í

  Íslendingar eru ofdekrađir og latir.  Ekki allir.  Samt flestir.  Menn rölta ekki lengur út í sjoppu heldur aka í bíl - hvort heldur sem leiđin er 50 eđa 100 metrar.  Menn leggja ólöglega viđ inngang líkamsrćktarstöđva fremur en ţurfa ađ ganga frá löglegu bílastćđi - ţó ađ munurinn sé ađeins örfáir metrar.

  Viđ Ikea í Garđabć er alltaf ţéttpakkađ í öll bílastćđi nćst versluninni.  Ekkert óeđlilegt viđ ţađ.  Nema í morgun.  Ţá var ţessu öfugt fariđ.  Bílastćđin fjćrst versluninni voru ţéttpökkuđ.  Einungis einn og einn bíll var á stangli nćst búđinni.

  Greinilega er eitthvađ gönguátak í gangi - án ţess ađ ég hafi orđiđ var viđ ţađ fyrr en nú.  Ekki nóg međ ţađ.  Ég horfđi á eftir fjöldanum - heilu fjölskyldunum - lengja göngutúrinn međ ţví ađ stökkva út úr bílnum og ganga fyrsta spölinn í áttina frá Ikea.  Allir stikuđu stórum.  Nánast hlupu viđ fót.  Ég bar kennsl á forsćtisráđherrann Bjarna Ben í hópnum.  

  Ég rölti í rólegheitum ađ Ikea.  Fram úr mér - međ stuttu millibili - skokkuđu tveir menn.  Ţeir tóku sitthvora Ikea-innkaupakerruna og brunuđu međ ţćr frá Ikea.  Mér dettur í hug ađ ţeir noti ţćr fyrir göngugrind.  Eđa hvort ađ ţeir vilji sýna ţeim verslunarlengjuna sem er gegnt Ikea.  Ţar má sjá Fiskó gćludýraverslun, Art2b gallerí, Bónus, Max raftćkjaverslun, Costco, Hyundai-umbođiđ og eitthvađ fleira.

  Ég tók ekki ţátt í gönguátakinu.  Fór ţess í stađ upp í veitingasölu Ikea og fékk mér ýsu í raspi.  Ţar var óvenju fámennt.  Nánast eins og í dauđs manns gröf.  Enda áttu göngugarparnir eftir ađ skila sér.  

ikea   

   


Ţannig sleppur ţú viđ sumarpláguna

frjókorn

 

 

 

 

 

 

 

 

  Eins skemmtilegt og sumariđ getur veriđ ţá fylgja ţví einnig ókostir.  Ekki margir.  Ađeins örfáir.  Sá versti er frjókornaofnćmi.  Verra er ađ ţeim fjölgar stöđugt sem ţjást af ţessu ofnćmi - eins og flestum öđrum ofnćmum.  Margir vita ekki af ţessu.  Ţeir skilgreina einkennin sem flensu.  Tala um bölvađa sumarflensuna.  Sífellda nefrennsliđ, rauđ augu,  sćrindi í hálsi, hnerri...

  Góđu fréttirnar eru ţćr ađ auđveldlega má verjast frjókornunum.  Međal annars ţannig:

- Forđist garđslátt og heyvinnu.

- Halda sig sem mest innandyra.

- Loka öllum gluggum rćkilega.

- Ekki ţerra ţvott utandyra. 

- Fjarlćgja öll gólfteppi úr húsinu.

- Losa sig viđ alla lođfeldi.

- Skúra öll gólf daglega.

- Ryksuga sófasett og önnur húsgögn sem mögulega geta hýst frjókorn.

- Vera međ sólgleraugu.  Einkum ţar sem hćtta er á sólarljósi.

- Fara í sturtu eđa bađ fyrir háttinn.  Mikilvćgt ađ ţvo hár og skegg rćkilega.

- Skola nasir og augu međ léttsöltuđu vatni.

- Vera međ súrefnisgrímu utandyra.

súrefni


Ég man ekki neitt

  Ţegar bankar eru einkavinavćddir er brýnt ađ setja gjafţegann í minnispróf.  Án ţess ađ fyrir liggi lćknisvottorđ sem stađfestir ađ hann hafi ţokkalegt minni er nćsta víst ađ illa geti fariđ.  Menn sem eru ađ ţvćlast međ tugi ţúsunda milljóna út um allt - ađallega í aflandsfélögum - muna ekki degi lengur hvađ af peningunum verđur - nema minni sé ţokkalegt.  Peningarnir hverfa í "money heaven".  

  Annađ mál er og ţessu óskylt:  Sá sem segir satt ţarf ekki ađ leggja sérstaklega á minni hvađ hann hefur sagt og gert.  Hann man sjálfvirkt hvađ gerđist.  Lygarinn hinsvegar hefur ekki viđ ađ muna hverju hann laug í ţađ og ţađ skiptiđ.  Ţá er haldreipi ađ bera viđ minnisleysi.  Stinga jafnvel upp á ţví ađ um einhvern allt annan Ólaf sé ađ rćđa.

    


mbl.is „Ég kom honum á óvart“
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Saltiđ er saklaust

  Löngum hefur fólk stađiđ í ţeirri barnslegu trú ađ salt sé bölvađur óţverri.  Saltur matur framkalli yfirgengilegan ţorsta.  Margir kannast viđ ţetta af eigin raun:  Hafa snćtt heldur betur saltan mat og uppskoriđ óstöđvandi ţorsta - međ tilheyrandi ţambi á allskonar vökva.

  Á börum liggur iđulega frammi ókeypis snakk í skál.  Fyrst og fremst brimsaltar hnetur.  Ţetta er gildra.  Viđskiptavinurinn maular hneturnar.  Ţćr framkalla ţorsta sem skilar sér í bráđaţorsta.  Lausnin er ađ ţamba nokkra kalda međ hrađi.

  Í framhjáhlaupi:  Hneturnar í skálinni eru löđrandi í bakteríum eftir ađ ótal óhreinar lúkur hafa káfađ áfergjulega á ţeim.

  Nú hefur fengist niđurstađa í merkilegri rannsókn á salti.  Sú var framkvćmd af evrópskum og amerískum vísindastofnunum á áhrifum salts á geimfara.  Ţátttakendum í rannsókninni var skipt í tvo hópa.  Annar lifđi um langan tíma á saltskertu fćđi.  Hinn á venjulegu fćđi ţar sem salt var ekki skoriđ viđ nögl.

  Í ljós kom ađ síđarnefndi hópurinn sótti mun síđur í vökva en hinn.  Ţetta hefur eitthvađ ađ gera međ starfsemi nýrnanna.  Segiđi svo ađ nýrun séu óţörf.  

salt  


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband