Gátlisti til að finna siðblinda

  Þau eru hræðileg tíðindin sem Nanna Briem geðlæknir bar á borð í dag í fyrirlestri um siðblindu í Háskólanum í Reykjavík.  Fyrirlesturinn fjallaði ekki um siðblindu í Háskólanum í Reykjavík sérstaklega heldur var fyrirlesturinn í Háskólanum.   Tíðindin hræðilegu eru þau að siðblindir einstaklingar eru ekki alfarið einskorðaðir við banka og fjármálafyrirtæki.   Samtals er um 1500 - 3000 Íslendinga að ræða.

  Til að verjast samskiptum við siðblinda er brýnt að prenta út eftirfarandi gátlista.  Síðan er listinn settur í ljósritunarvél og fjölfaldaður í 5 - 500 eintökum (ræðst af því hvað samskipti eru við marga einstaklinga).  Þegar einhver samskipti eiga sér stað við aðra persónu er upplagt að bregða sér afsíðis í kjölfarið svo lítið beri á og merkja við hvort einhver einkenni um siðblindingja eigi við um viðkomandi.

  Tekið skal fram að ekki er hægt að brúka gátlistann á sjálfan sig.  Siðblindingi er svo siðblindur að hann blekkir sjálfan sig svo rækilega að hann hefur ekki hugmynd um siðblindu sína.  Þvert á móti telur siðblindinginn sig vera með gott og heilbrigt siðferði. 

Persónueinkenni siðblindingja (sækópata / border line):

_  Á auðvelt með að koma vel fyrir og gefa af sér góðan þokka

_  Er sjálfmiðaður og telur sig vera mikilvægan

_  Sækir í hvatningu og örvun.  Annars leiðist honum.

_  Beitir blekkingum og lygum eins og ekkert sé eðlilegra

_  Svíkur og svindlar eins og það sé sjálfsagðasti hlutur í heimi

_  Iðrast varla eða einskis og finnur vart til samviskubits þegar gerðir hans bitna á öðrum

_  Sýnir lítil sem engin tilfinningaviðbrögð við óförum annarra

_  Er harðbrjósta og á erfitt með að finna til samúðar

_  Laginn við að notfæra sér annað fólk hvort sem er fjárhagslega eða á annan hátt

_  Hömlulaus á mörgum sviðum

_  Lauslátur og óábyrgur í kynferðismálum

_  Á einhver hegðunarvandamál að baki

_  Hefur ekki þolinmæði né skilning á langtímamarkmiðum.  Hlutirnir verða að gerast strax.

_  Hvatvís lífstíll

_  Kennir öðrum um

_  Ástarsambönd endast ekki til lengri tíma

_  Lenti í vandræði á unglingsárum

_  Brýtur boð og bönn og skilorð þegar um slíkt er að ræða

_  Brot hans eru ekki bundin við eitthvað tiltekið svið.  Þau spanna ýmis svið.  

  Við hvert atriði skal merkja tölustaf:  2 (algjörlega) eða 1 (að hluta) eða 0 (alls ekki).  Síðan eru stigin talin saman.

0 - 10 stig = Það er allt í fínu með siðferðisvitund þína.

11 - 17 stig = Þú hefur persónuleikagalla en ert ekki siðblind/ur.

18 - 29 stig = Þú ert siðblind/ur og þarft að leita þér hjálpar.

30 - 36 stig = Þú ert fárveik/ur.  Bullandi siðblind/ur og hættuleg/ur samfélaginu.

 

 

.

Siðblinda finnst allsstaðar

Athugasemdir

[Hörður Halldórsson, 3.2.2010 kl. 21:41]

Ofnotað orð.Alls konar menn skreyttir með þessum siðblindufjöðrum að ástæðulausu .Ættu frekar að heita labbakútar  eða kannski  ....sokkar.Man einu sinni að einhver notaði þennan titil  um skuldseigann mann.Það fannst mér of langt gengið.

[BJöggi (IP-tala skráð) 3.2.2010 kl. 21:49]

Ég hlustaði á þennan fyrirlestur, það kom fram að það væri ómögulegt að hafa svona gátlita eða spurningalista til að leggja fyrir fólk til að finna út hvort það væri siðblint. Siðblindir leika nefninlega á svona próf og gátlista, það er hluti siðblindunnar.

[Jens Guð, 3.2.2010 kl. 21:56]

  Hörður,  það má rétt vera að orðið siðblinda sé ofnotað.  Þess vegna einmitt er gott að hafa gátlistann.  Samkvæmt upplýsingum Nönnu Briem er ekki um fjölmennan hóp að ræða.  Um eða undir 1%.  

  Á móti kemur að siðblindingjar bola sér hratt upp á toppinn.  Þannig verða þeir ráðandi og áberandi í samfélaginu.  Þess vegna fær maður á tilfinninguna að þeir séu fleiri en raunin er.

  Til að verjast þessum varasömu siðblindingjum er mikilvægt að orðið siðblinda sé ekki gengisfellt með því að heimfæra það upp á fólk sem lendir í peningabasli eða öðrum vandamálum sem hefur með annað að gera en siðblindu.

[Jens Guð, 3.2.2010 kl. 22:07]

  Bjöggi,  ég náði ekki að vakna nógu snemma til að komast á fyrirlesturinn.  Hinsvegar hef ég hlerað sitthvað sem kom þar fram.  Var Nanna ekki að meina að sá siðblindi finni sjálfan sig ekki sem siðblindan þegar hann mátar sig við svona gátlista? 

  Án þess að nefna nöfn ætla ég að við báðir þekkjum einhvern/einhverja sem smellpassa við svona spurningalista.  Einhverja slíka þurfum við ekki að þekkja persónulega en kannast við þá úr sviðsljósi viðskiptalífs.  Rétt er þó að taka undir orð Harðar hér fyrir ofan um að fara sparlega með að stimpla fólk siðblint.

[Bjöggi (IP-tala skráð) 3.2.2010 kl. 22:16]

Nei, þeir svara bara því sem þeim hentar. Siðblindir eru t.d. einkarlagnir við að vinna inn traust fólks, en þeir eiga líka mjög auðvelt með að notfæra sér það til illra verka. Þessvegna koma siðblindir oft mjög vel út úr svona prófum. Það er nefnilega lítil tenging milli tjáðrar hegðunar og svo raunverulegrar hegðunar.

Já það er rétt, maður þarf eiginlega að þekja fólk til að geta dæmt um hvort það sé siðblint. T.d. getur einhver hagað sér á "siðblindan" hátt í einum aðstæðum, eins og vinnu, en eru svo ástríkir og góðir feður eða mæður fyrir utan vinnu, slíkt fólk er ekki siðblint. 

[Jens Guð, 3.2.2010 kl. 22:53]

  Bjöggi,  þarna kemur þú með góðan og mikilvægan punkt: 

  "T.d. getur einhver hagað sér á "siðblindan" hátt í einum aðstæðum, eins og vinnu, en eru svo ástríkir og góðir feður eða mæður fyrir utan vinnu, slíkt fólk er ekki siðblint."

  Í viðskiptaheimi (vinnunni) eru sumir grimmir og miskunnarlausir;  beita öllum óþokkabrögðum en komið samt vel fyrir.  Samtímis mega þeir ekkert aumt sjá utan vinnu.  Eru fullir samúðar og hjálplegir gagnvart þeim sem eiga um sárt að binda.  Ásamt því að vera ástríkir gagnvart fjölskyldu sinni og vinum.  Ég þekki svoleiðis fólk.  Það er ekki siðblint (sækópatar). 

  Enn annar flötur er að á unglingsárum eiga sumir til að hegða sér líkt því sem þeir séu siðblindir.  Oft er það þegar fíkniefnaneysla er með í spilinu.  Svo nær þetta fólk tök á lífi sínu,  stofnar fjölskyldu og siðferðisþröskuldur brýst fram og hækkar skart.

  Eitt til viðbótar sem mér þykir umhugsunarvert:  Það er þegar einstaklingar sem eru ekki siðblindir verða meðvirkir siðblindum einstaklingi.  Fá dálæti á þeim siðblinda og verja allar hans gjörðir.  Til að mynda ef þeir eru samstíga í flokkspólitík eða eiga sameiginlega viðskiptahagsmuni. 

  Fyrir mörgum árum stofnaði einn kunningi minn fyrirtæki með manni sem ég er reyndar ekki viss um að sé siðblindur en er virkilega ósvífinn í viðskiptum.  Ég hneykslaðist á kunningja mínum og sagði honum það.  Sá sagðist líta á samstarf þeirra sem viðskiptatækifæri fyrir sig.  Hann væri í raun að virkja sér til ávinnings að hinn væri nógu kaldur/ósvífinn til að gera hluti sem kunningi minn myndi aldrei leyfa sér.

  Leikar fóru þó þannig að meðeigandinn lék á kunningja minn sem sat síðan eftir í súpu skulda en sá ósvífni hló alla leið í bankann.  Og þótti fyndið hvað kunninginn var hrekklaus.