Fćrsluflokkur: Vísindi og frćđi

Brjóstagjöf gegn matvendni

  Ţví lengur sem börn eru á brjósti ţeim mun síđur verđa ţau matvönd.  Ţeim mun lystugri verđa ţau í grćnmeti.  Ástćđan er sú ađ bragđiđ á brjóstamjólk sveiflast til eftir matarćđi móđurinnar.  Brjóstmylkingurinn venst ţví ađ matur sé fjölbreyttur.  Ţegar matarćđi sex ára barna er skođađ kemur í ljós ađ börn alin á brjóstamjólk sćkja í tvöfalt fjölbreyttara fćđi en börn alin á vatnsblandađri ţurrmjólk.  Jafnframt eru brjóstmylkingarnir viljugri til ađ prófa framandi grćnmeti.  

matur


Klćddu frambjóđendur sig rétt?

  Litir hafa sterk áhrif á fólk.  Til ađ mynda framkallar rauđur litur hungurtilfinningu.  Á síđustu öld bannađi matvćlaeftirlit í Danmörku litarefni í cola-drykkjum.  Ţeir urđu ţá gráir.  Líktust steypu.  Salan hrundi.  Banniđ var snarlega afturkallađ.

  Ţegar frambjóđendur stjórnmálaflokka koma fram í sjónvarpi skiptir klćđnađur miklu máli.  Ímynd vegur ţyngra en málefni.  Ţetta hefur veriđ rannsakađ til áratuga í útlöndum međ einróma niđurstöđu.  Árangurríkasti klćđnađur karlkyns frambjóđanda í sjónvarpi er jakkaföt og hálsbindi.  Köflótt bómullarskyrta og prjónavesti eru vonlaust dćmi.  Heppilegasti litur á jakka er dökkblár/svartblár.  Sá litur kallar fram tilfinningu fyrir trúverđugleika,  ábyrgđ og góđri dómgreind.  Nánast allir karlkyns frambjóđendur í kosningasjónvarpi sjónvarpsstöđva í ár fóru eftir ţessu.

  Heppilegasti litur á skyrtu er hvítur ljósblár;  nánast hvítur međ bláum blć. Eđa alveg hvítur.  Flestir kunnu ţađ.  Fćrri kunnu ađ velja sér bindi.  Dagur B.  var ekki međ bindi.  Ekki heldur Ţorvaldur í Alţýđufylkingunni.  Bindisleysi Ţorvaldar og Dags virkar vel á kjósendur Alţýđufylkingarinnar.  En skilar engu umfram ţađ.  Í tilfelli Dags kostar ţađ Samfylkinguna 8. borgarfulltrúann.  Pottţétt.

  Flestir ađrir frambjóđendur klikkuđu á hálsbindinu.  Heppilegasti litur á hálsbindi er rauđur.  Rautt hálsbindi kallar fram tilfinningu fyrir ástríđu og árćđi.  Frambjóđandi Framsóknarflokksins var međ grćnt bindi.  Ţađ var ekki alrangt.  Litur Framsóknarflokksins er grćnn.  En svona "lókal" skilar ekki sćti í borgarstjórn.

  Í útlandinu kunna menn ţetta.            

matttrump 


Bullađ um rykmaura

  Ný rannsókn leiđir í ljós ađ svefnbćli simpansa eru snyrtilegri en rúm mannfólks.  Munar miklu ţar um.  Ţetta hefur vakiđ undrun og umtal.  Viđ hverju bjóst fólk?  Ađ simpansar vćru sóđar?  Ţađ eru fordómar.  Simpansar eru snyrtipinnar.  Ţess vegna međal annars skipta ţeir ört um svefnbćli.

  Í umrćđunni hérlendis hefur mörgum orđiđ tíđrćtt um ađ rúm fólks séu löđrandi í rykmaurum og rykmauraskít.  Ţetta er bull hvađ varđar íslensk rúm.  Einhverra hluta vegna er bulliđ lífseigara og útbreiddara en niđurstöđur rannsókna sem sýna annađ.  Ţćr sýna ađ rykmaurar ţrífast ekki á Íslandi.  Hita- og rakastig kemur í veg fyrir ţađ.

  Jú,  ţađ hafa fundist rykmaurar á Íslandi.  Örfáir.  Allir rígfullorđnir.  Engin ungviđi.  Ţađ undirstrikar ađ einu rykmaurarnir á Íslandi séu nýinnfluttir frá útlöndum.  Flćkingar sem slćđast međ ferđalöngum.  Verđa ekki langlífir og ná ekki ađ fjölga sér.

  Hitt er annađ mál ađ ástćđulaust er ađ amast viđ rykmaurum.  Ţetta eru tvćr vinalegar og ástríkar tegundir.  Önnur er undirlögđ kynlífsfíkn á háu stigi.  Báđar tegundir éta dauđar húđfrumur.  Gott ađ einhver geri ţađ.  

rykmaur    

 


Ekki skipta um röđ!

  Hver kannast ekki viđ ađ vera dálítiđ á hrađferđ,  skreppa í stórmarkađ,  kaupa eitthvađ smotterí og koma ađ langri biđröđ viđ alla afgreiđslukassa?  Ţá ţarf í skyndingu ađ vega og meta stöđuna.  Innkaupakerrur sumra í röđ eru sneisafullar af óţörfu drasli.  Í annarri en lengri röđ eru hinsvegar flestir međ fátt annađ en brýnustu nauđsynjar;  mjólk, brauđ og smávegir af nammi frá Nóa Síríus.  

  Ţarna ţarf ađ velja á milli.  Ţetta hefur veriđ rannsakađ á vísindalegan hátt af viđskiptafrćđideild Harvard háskóla.  Í rannsókninni voru einnig skođađar biđrađir á flugstöđvum og í pósthúsum.

   Niđurstađan er sú ađ fólk velur rétta biđröđ í fyrstu atrennu.  Sá sem fćr bakţanka og fćrir sig yfir í ađra röđ endar á ţví ađ vera afgreiddir seinna en sá sem er nćstur á eftir honum í röđinni sem hann yfirgefur.

-----------------------------

  Fróđleiksmoli:  Hvert sem bresku Bítlarnir fóru - eftir ađ ţeir slógu í gegn - mynduđust langar biđrađir eftir ađ sjá ţá og kaupa miđa.  Eftirspurn var miklu meiri en frambođ.  Fjöldi manns slasađist í biđröđunum vegna trođnings og ćsings í Bandaríkjunum.  Hámarkiđ var hljómleikaferđ til Ástralíu.  Biđrađir töldu kvartmilljón manns (250.000) og ţćr teygđu sig yfir 15 kílómetra. 


Bestu og verstu bílstjórarnir

  Breskt tryggingafélag,  1st Central,  hefur tekiđ saman lista yfir bestu og verstu bílstjórana,  reiknađ út eftir starfi ţeirra.  Niđurstađan kemur á óvart,  svo ekki sé meira sagt.  Og ţó.  Sem menntađur grafískur hönnuđur og skrautskriftarkennari hefđi ég ađ óreyndu getađ giskađ á ađ myndlistamenn og hverskonar skreytingafólk vćru öruggustu bílstjórarnir.  Sömuleiđis mátti gefa sér ađ kóksniffandi verđbréfaguttar vćru stórhćttulegir í umferđinni,  rétt eins og í vinnunni.   

Bestu bílstjórarnir

1.  Myndlistamenn/skreytingafólk

2.  Landbúnađarfólk

3.  Fólk í byggingariđnađi

4.  Vélvirkjar

5.  Vörubílstjórar

Verstu bílstjórarnir

1.  Verđbréfasalar/fjármálaráđgjafar

2.  Lćknar

3.  Lyfsalar

4.  Tannlćknar

5.  Lögfrćđingar 


Drekkur ţú of mikiđ vatn?

  Vatn er gott og hollt.  Einhver besti drykkur sem til er.  Viđ Íslendingar erum svo lánssamir ađ eiga nóg af góđu drykkjarvatni úr krana.  Fćstir jarđarbúa eru svo heppnir.  Ţeim mun einkennilegra er ađ Íslendingar skuli ţamba daglega litađ sykurleđjuvatn í sama mćli og Bandaríkjamenn.      

  Samkvćmt prófessor í Árhúsum í Danmörku (www.samvirke.dk) er of mikil vatnsdrykkja jafn varasöm og of lítil vatnsdrykkja.  Of mikil vatnsdrykkja getur sett svo mikiđ álag á nýrun ađ hún valdi vatnseitrun.  Ţig svimar, fćrđ krampa, verđur máttlaus og í versta tilfelli deyrđ.  Sjaldgćft en gerist ţó árlega.

  Ţumalputtareglan er sú ađ drekka ekki meira vatn en sem nemur 1/30 af líkamsţyngd.  60 kílóa manneskju hentar ađ drekka 2 lítra af vökva á dag.  90 kg manneskju hentar ađ drekka 3 lítra.  Viđ útreikninginn er brýnt ađ taka međ í reikninginn allan vökva.  Ekki ađeins vatn.  Líka vökvarík fyrirbćri á borđ viđ súpur, te, agúrkur, tómata og jarđarber.

  


Nauđsynlegt ađ vita

  Íslendingar sćkja í vaxandi mćli sólarstrendur út um allan heim.  Ađallega sunnar á hnettinum.  Vandamáliđ er ađ mannćtuhákarlar sćkja líka sumar af ţessum ströndum. Mörg góđ manneskjan hefur tapađ fćti eđa hendi í samskiptum viđ ţá.

  Hlálegt en satt;  ađ hákarlinn er lítiđ sem ekkert fyrir mannakjöt.  Hann sér allt óskýrt.  Ţegar hann kemur sínu sjódapra auga á manneskju ţá heldur hann ađ ţar sé selur.  Hann elskar selspik.  Eins og ég. 

  Hákarl er lélegur í feluleik.  Hann fattar ekki ađ ţegar hann syndir nćrri yfirborđi sjávar ţá stendur uggi upp úr.  Ţetta skiptir ekki máli gagnvart selum sem synda neđansjávar.  Manneskja sem kemur auga á hákarlsugga tekur hinsvegar eftir ógninni.  Verstu viđbrögđ eru ađ taka hrćđslukast og sprikla í átt ađ landi.  Ţađ vekur ađeins athygli hákarlsins og espar hann upp.  Hann heldur ađ ţar sé selur ađ reyna undankomu. Stekkur á bráđina og fćr sér bita.

  Í ţessum kringumstćđum hefur manneskjan tvo betri kosti en flótta.  Önnur er ađ grípa um sporđ ókindarinnar og hlaupa međ hana snaröfuga upp í strönd.  Hún kemur engum vörnum viđ.  Sveigjanleiki skrokksins er svo takmarkađur.

  Hin ađferđin er ađ ríghalda kvikindinu kjurru.  Hákarl drukknar umsvifalaust ef hann er ekki á stöđugri hreyfingu.


Hvenćr er sumarfrí SUMARfrí?

  Á eđa í Smáratorgi eru tveir ljómandi góđir matsölustađir.  Annar er asískur.  Ţar er hćgt ađ blanda saman allt ađ ţremur réttum.  Einhverra hluta vegna er ţađ 100 krónum dýrara en ađ blanda saman tveimur réttum.  Ódýrast er ađ kaupa ađeins einn rétt.  Engu ađ síđur er eins réttar skammturinn alveg jafn stór og ţriggja rétta máltíđin.  Verđiđ ćtti ţess vegna ađ vera hiđ sama.

  Hinn veitingastađurinn heitir Food Station.  Margir rugla honum saman viđ Matstöđina vestast í Kópavogi.  Nöfnin eru vissulega lík.  Annađ ţó ţjóđlegra.  Ţessa dagana er Food Station lokuđ.  Á auglýsingatrönu fyrirtćkisins stendur: "Lokađ vegna sumarleyfa frá 15. mars til 4. apríl". Í mínum huga er ekkert sumarlegt viđ mars.  Sumardagurinn fyrsti er ekki fyrr en 19. apríl.  Hann er meira ađ segja of snemma.  Myndi heita vordagurinn fyrsti ef ekki vćri nokkru áđur frjósemishátíđ vorsins,  kennd viđ frjósemisgyđjuna Easter (páskar).    

food station

   


Hvađa áhrif hefur tónlist?

  Nútímatćkni heilaskanna og allskonar grćja hafa stađfest ađ tónlist hefur gríđarmikil áhrif á okkur.  Ţađ var svo sem vitađ fyrir.  Bara ekki mćlt međ myndum af starfsemi heilans.

  Gamlar rannsóknir leiddu í ljós ađ sérútfćrđ músík spiluđ í stórmörkuđum getur aukiđ sölu um fjórđung.  Ţađ er rosalega mikiđ. 

  Hver og einn einstaklingur ţekkir ađ músík hefur áhrif.  Sum lög koma okkur í gott stuđ.  Önnur framkalla angurvćrđ.  Enn önnur framkalla minningar.  

  Ţegar hlustađ er á músík verđur virkni heilans mikil.  Ţar á međal heilastöđvar sem hafa ađ gera međ athyglisgáfu,  námsgetu,  minni og framtíđaráform.  

  Tónlist kemur umsvifalaust af stađ öflugri framleiđslu á vellíđunarbođefninu dópamín.  Ţađ og fleiri bođefni heilans eru á viđ öflug verkjalyf og kvíđastillandi.  Eru ađ auki örvandi gleđigjafar og efla varnarkerfi líkamans svo um munar.  Til viđbótar bćtist viđ framleiđsla á hormónum sem einnig efla varnarkerfi líkamans.  

  Sjúklingar sem hlusta á sína uppáhaldsmúsík áđur en ţeir gangast undir uppskurđ framleiđa hormóniđ cortisol.  Ţađ eyđir áhyggjum og streitu.  

  Ţegar hlustađ er á uppáhaldstónlist ţá verđa viđhorf gagnvart öđrum jákvćđari.  Fólk verđur félagslyndara.  Finnur jafnvel fyrir sterkri löngun til ađ bjóđa upp í dans.  

  Börn sem lćra á hljóđfćri stćkka ţann hluta heilans sem hefur ađ gera međ sköpunargáfu í víđtćkustu merkingu.  Sú er ástćđan fyrir ţví ađ flestir tónlistarmenn eru jafnframt áhugasamir um ađrar listgreinar.  Bítlarnir eru gott dćmi.  John Lennon var myndlistamađur og rithöfundur.  Paul McCartney var áhugateiknari og sendi frá sér teiknimyndabók.  George Harrison var međ leiklistadellu og gaf út kvikmyndir Monthy Pyton.  Ringo Starr var einnig međ leiklistadellu.  Hann lék í fleiri kvikmyndum en Bítlamyndum.  John Lennon sagđi ađ ef liđsmenn Bítlanna hefđu ekki náđ saman á réttu augnabliki og á réttum forsendum ţá hefđi ađeins Ringo náđ ađ spjara sig.  Hann vćri ţađ hćfileikaríkur leikari.

  Hćgur taktur tónlistar lćkkar blóđţrýsting.  Hún er einnig besta međal gegn mígreni og höfuđverk.  Meira en ţađ:  Hlustun á uppáhaldstónlist dregur mjög svo verulega úr flogaköstum veikra.  Músíkástríđa mín sem barns kvađ niđur flogaveikiköst (ţau voru af gerđ sem kallast drómasýki).  

          

     


Nauđsynlegt ađ vita um hćnur

  -  Ef allar hćnur heims eru taldar saman ţá eru ţćr yfir 25 milljarđar.

  -  Ef öllum hćnum heims er skipt jafnt á međal manna ţá gerir ţađ 3,5 á hvern.

  -  Gainesville í Georgíu í Bandaríkjum Norđur-Ameríku er alifuglahöfuđborg heims.  Ţar er bannađ međ lögum ađ nota hnífapör viđ át á djúpsteiktum kjúklingi.  Hann er og skal vera fingramatur.

  -  Hćna verpir ađ međaltali 255 eggjum á ári.

  -  Rannsókn leiddi í ljós ađ hćna getur léttilega ţekkt yfir 100 andlit.  

  -  Lagiđ "Fugladansinn" - einnig ţekkt sem "Hćnsnadansinn" - var samiđ af Swisslendingnum Weren Thomas um 1960.

  -  1980 náđi "Fugladansinn" vinsćldum í Hollandi.

  -  1981 var lagiđ einkennislag fyrir Októberfest í Oklahoma undir heitinu "Hćnsnadansinn".

 

 

 


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband